Europejski manifest premiera Morawieckiego służyłby dobrze polskim pacjentom

2019-04-30

Fot.: Thijs ter Haar (Flickr), https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/

Opublikowany na łamach POLITICO manifest premiera Mateusza Morawieckiego formułujący polską wizję Europy warto w pierwszej kolejności zastosować do reformy systemu ochrony zdrowia w Polsce.

Skierowany do europejskiego czytelnika i osadzony w europejskim kontekście dokument zaskakująco dobrze odpowiada na wyzwania systemu ochrony zdrowia w Polsce. W manifeście premier Morawicki zwraca uwagę na fakt, że Europa w przeszłości doświadczyła wielu kryzysów, ale sytuacja w której znajduje się obecnie jest najpoważniejsza. Zdanie to doskonale opisuje także sytuację w ochronie zdrowia w Polsce. Pokolenie wchodzące w wiek emerytalny, urodzone w powojennym wyżu demograficznym, w połączeniu z kryzysem kadrowym, wieloletnimi zaniedbaniami płacowymi sektora, rosnącymi kosztami technologii medycznych, oczekiwaniami społecznymi i trzema dekadami reform, z których każda ciągnęła nasz system w inną stronę, rodzi sytuację bez precedensu.

W kontekście europejskim premier Morawiecki formułuje pięciopunktowy plan opisujący zmiany, jakie powinny zajść w Unii Europejskiej. Jeśli Unia ich nie podejmie, w ocenie premiera polskiego rządu europejscy wyborcy pogrążą się jeszcze bardziej w rozczarowaniu. To, że polskim pacjentom grozi także wielkie rozczarowanie nie trzeba przekonywać. Mimo wysiłku cyfryzacji danych medycznych, zwiększonego budżetu NFZ, rozwiązań pilotowych, system pęka w szwach. Warto w takim razie zweryfikować, jakie skutki plan dla Europy premiera Morawieckiego mógłby przynieść, gdyby zastosowano go do systemu ochrony zdrowia w Polsce.

Postulat 1. Zwalczać nierówności.

Nierówności regionalne w Europie są dobrze znane, ale nierówności w ochronie zdrowia w Polsce wciąż zaskakując swoją skalą. System budowany przez dekady na fundamencie szpitali, w  którym ponad 50% środków konsumuje opieka szpitalna, musi rodzić nierówności w dostępie do opieki w miejscu zamieszania. Gdyby jeszcze te szpitale były równomiernie rozłożone i miały zrównoważony potencjał sytuacja nie byłaby aż tak dramatyczna. Struktura sieci szpitali nie odpowiada jednak potrzebom pacjentów. Powstała na bazie archiwalnej tkanki, którą tworzyli pod swoje potrzeby zaborcy, ościenne państwa, wizjonerzy realnego socjalizmu po współczesnych właścicieli podmiotów leczniczych reprezentujących nieskoordynowane i konkurujące koncepcje. Także w zakresie dostępu do opieki ambulatoryjnej, nie wspominając już o opiece długoterminowej, poziom nierówności przytłacza swoją skalą. Dołącza się zróżnicowanie jakości, wykluczenie komunikacyjne i brak systemu ubezpieczeń uzupełniających ograniczających ryzyko udziału własnego w kosztach leczenia.

Postulat 2. Wspierać innowacje.

Premier Morawiecki zwraca uwagę, że Europa padła ofiarą polityki oszczędnościowej. W jego ocenie, aby przygotować się na wyzwania przyszłości, Europa powinna zamiast tego stworzyć ambitny program inwestycyjny w infrastrukturę, który pobudzi wyższy wzrost gospodarczy i podniesie poziom życia w całym bloku. Nic bardziej celnego nie można powiedzieć o ochronie zdrowia w Polsce. Skutki prowadzonej przez dekady polityki oszczędnościowej, niedofinansowanie sektora, obserwujemy na każdym kroku. Boli tym bardziej, że nawet gdy deklarujemy, że wydamy na ochronę zdrowia 6% PKB, to liczmy to w sposób, który trudno uznać za sprawiedliwy. Wskazujemy rolę innowacji, jednak nie możemy ich sprowadzać wyłącznie do Agencji Badań Medycznych czy konsumpcji innowacyjnych technologii medycznych opracowanych na zagranicznych rynkach. Rozwiązanie tego problemu zasługuje na drugie miejsce na liście postulatów premiera rządu.

Postulat 3. Walczyć z monopolami i protekcjonizmem

W odniesieniu do ochrony zdrowia postulat ten musi oznaczać konsensus i współpracę różnych właścicieli podmiotów leczniczych, w miejsce monopolistycznych praktyk broniących stanu posiadania infrastruktury zdrowotnej i wpływów politycznych. Protekcjonizm i partykularyzm powinien ustąpić miejsca wspólnemu nadrzędnemu celowi, jakim jest zdrowie populacji i efektywność wykorzystania środków publicznych. Przeciąganie liny w onkologii, kardiologii, czy między szpitalami miejskimi, resortowymi, wojewódzkimi, klinicznymi to niezawodny przepis na pogłębiającą się zapaść sektora. Potrzebujemy wspólnych celów, transparentnych zasad, podziału zadań, mądrych specjalizacji oraz prymatu jakości i efektywności.

Postulat 4. Zwiększyć wydatki na obronność i chronić granice.

Choć ten postulat premiera odnosi się do szeroko rozumianego bezpieczeństwa Europy w wymiarze wojskowym oraz ochrony przed atakami cybernetycznymi i nowymi formami wojny hybrydowej, na gruncie medycznym mamy do czynienia z równie istotnymi zagrożeniami. Migracje ludności, rozwój nowych szczepów, odradzanie się zapomnianych już chorób, zagrożenia środowiskowe o niespotykanej dotąd skali, masowy chów zwierząt, aby wymienić tylko przykłady, stawiają przed zdrowiem publicznym, profilaktyką zdrowotną, polityka antybiotykowa, polityką szczepienną, ochroną sanitarną, polityką energetyczną wyzwania w skali, którą można jak najbardziej porównywać z zagrożeniami militarnymi. Co więcej, te zagrożenia już obecnie się materializują i każdego dnia pochłaniają ludzkie życia. 

Postulat 5. Nie zapominać o demokracji.

Nie zagłębiając się w podjęta przez premiera dyskusję o demokracji europejskiej, warto wziąć pod uwagę demokratyczny głos pacjentów i ich oczekiwania w naszej lokalnej polityce zdrowotnej. Niedawne badanie opinii publicznej przeprowadzone na zlecenie OZZL pokazuje po raz kolejny, że w pierwszej kolejności z budżetu państwa powinna być sfinansowana likwidacja kolejek do leczenia w publicznej ochronie zdrowia. Podobne wnioski prezentuje Fundacja My Pacjenci, według której skrócenie kolejek to główny postulat 40 organizacji pacjentów. Jeśli demokracja ma coś znaczyć w Europie to powinna także w Polsce w ochronie zdrowia.

Europejski manifest premiera Morawieckiego to głos w dyskusji o rozwoju Europy. Choć nie było to raczej intencją autora, nabiera szczególnego znaczenia, jeśli odnieść go do sytuacji pacjentów w naszym kraju. Okazuje się doskonałą wskazówką dla ministra zdrowia, jakie priorytety w ochronie zdrowia powinniśmy obrać i stanowi swoiste przypomnienie, jak bardzo ich potrzebujemy. 

 

 

Robert Mołdach, IZiD

Artykuł ukazał się w nr 2019/18 IZiD Market Brief

 

Z manifestem premiera Mateusza Morawieckiego w POLITICO można się tu:

https://www.politico.eu/article/poland-vision-for-europe-mateusz-morawiecki/

 

This is an open access publication, available online and distributed under the terms of a Creative Commons Attribution –Non Commercial –No Derivatives 4.0 International license (CC BY-NC-ND 4.0), a copy of which is available at http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Attribution — You must give appropriate credit, provide a link to the license, and indicate if changes were made. You may do so in any reasonable manner, but not in any way that suggests the licensor endorses you or your use.

NonCommercial — You may not use the material for commercial purposes.

NoDerivatives — If you remix, transform, or build upon the material, you may not distribute the modified material.

« Powrót

 

Institute of Health and Democracy

Copyright © Instytut Zdrowia i Demokracji 2014-2019

Proszę czekać...